لک آوا (لک آباد )

کوردستان ولاتی فره قئبیله ئی که نیشانه ئوه س ریشئگ تاریخی دیری

ئگر سیری و تاریخ بکئیمن دئیونیم که هر قئبیله خوی توخمه وتایفه دئرن

که سر ئنسان یه تاریخ و کلتور ئی ولاته سور مینه

ئیمه سوریم و سر ئه وه که قئبیله گرایی و شیوه دمکراتیک چئشتگ خراو نیه بلکو رئی واز کره ئرای پروسه دمکراتیزه بون  ولات و هوله گه ئرای اتحاد ملی  ئوه باسگه که کفتیسه ناو روشنبرئل و کار ودسل ئیمه مدرن نیته و شیوه که ئرای پیش بردن ولات بوگ  ئوه حرکتئگ شرئیه  و نیاز و گیشتمانه  ئمد واریم که تا تینیمن خومان بناسیمن و افتخار بکیمن

متاسفانه در خیلی از وبلاگهای لُری نوشته هایی را دیده ام که استان ایلام را لُر و لُرنشین به حساب می آورند و گویا آنان هیچ دغدغه و مشکلی ندارند غیر از این! آیا بحثی از محرومیت و یا حفظ فرهنگ متعلق به خودشان و یا دردهای اجتماعی و انسانی دیگر وجود ندارد که فقط این یک مورد مانده باشد که به زور و بطور کاملا نادرست دیگران را لُر بخوانند؟!

اینگونه گفتارها مثل این می ماند که آنان در صدد تاسیس یک کشور باشند که دوست دارند هر طور شده قلمروی دیگری را به آن بیافزایند!

موضوع این است که به سادگی نباید اظهار نظر نمود. نژاد خالصی در کار نیست و در نهایت زبان است که یک ملت و یا یک قوم بدان شناخته می شود که آنهم باید با دقت بررسی شود و آن کار زبانشناسان است و نه کار ما. مگر اینکه ما هم تمامی کارهای آنان را مطالعه کرده باشیم و بدون غرض سخن بگوییم.

مردم این استان کُرد هستند و  دلیل اصلی آن به غیر از نژاد- که البته در برخیها خالص نیست- زبان آنها می باشد، یعنی زبان کُردی شاخه ی جنوبی. این دیگر نیاز به دلیل ندارد و خود از واژه ها و اصطلاحات و غیره کاملا پیداست. یک جامعه یا اجتماع وقتیکه به یک زبان تکلم می کند، بوسیله ی آن شناخته می شود و بدان نام مشهور می شود. یعنی که زبان تعیین کننده است.

در این استان، آشکارست که شهرستان دره شهر لُر هستند و تعدادی از دهلران نیز لُر زبان هستند و تعدادی کُرد. و البته همه ی ما میدانیم که این لُرها در واقع مهاجر یا تبعیدی هستند که از لرستان آمده اند و ربطی به سرزمین عیلام(ایلام) ندارد- همانند کُردهایی که به شمال شرق ایران تبعید و یا کوچانده شده اند.

اما این منطقه زمانی جزء قلمرو والیان فیلی بوده و زمانی هم جزء کرمانشاه که این یک تقسیم بندی جغرافیایی-سیاسی است و ربطی به لُر بودن یا مثلا کرمانشاهی محض بودن ندارد. این مثل آن می ماند که ما بگوییم هر چند کُردها در آذربایجان غربی بیشترند و ساکنین اصلی آنجا کُردها هستند و آذریها مهاجر، حال چون اسم آذربایجان روی آنست پس آنها را باید تُرک و آذری محسوب کنیم!

من به طور طبیعی و به نوعی، اجبارا (وراثتی) کُردم و کُرد زاده چه دلم بخواهد و چه نخواهد. یک انسان هستم که نه خود را برتر از دیگران میدانم و نه کمتر. و به زبانی صحبت میکنم که کُردی ست و آنهم گویش مخصوصی از آن و در آن گویش، لهجه ی مخصوصی از آن که به "گویش ایل کُرد" شامل کُردی آبدانانی-زرین آبادی و دهلرانی مشهور است و از قدیم تا بحال همه به آن گویش ایل کُرد گفته و می گویند. و در این لهجه ی مخصوص باز با یک لحن و یا لهجه ی دیگری که مخصوص یک طایفه است سخن می گویم. و این "ایل کُرد" چه معنایی را می رساند؟ دیگر از این واضحتر؟!

کاوا صیدی (آبدانان-ایلام)

http://pizele.blogfa.com/post-118.aspx

نێگرێ قرار کوورپێ دڵه که م  کودک دلم آرام نمی گیرد

پە ڵمه توێ گرێ ته ڼیا گوڵه که م  بهانه ی تو را می گیرد ای یگانه گُل من!

چی گوڵه نه رگس خوه ش بوو گوڵێ کین تو گُلی خوشبویی، بسان گُل نرگس

سێوزه چێوشیرین، یار ده م کوڵێ کین  سبزه ی زیبا چشم، دلبر دهن شکرین

دڵخوازم یه سا، بوو وین ڤه یارم    آرزویم این ست که تو یار و دلدارم شوی

ته ڼیا گوڵه که م، ته ڼیا  غه مخارم  ای تنها گُل من و یگانه غمخوارم

پریشۆنتم ئێ یاره چێو مه س   ای دلبر دیده مست! من پریشان توام

ره ڼی دڵفرێڤ چی گوڵه که ڵمه س  تو که زیبا و دلفریبی بسان گُل حسرت

ڤه ر مڵکه خوه مۆ بێا بچێمن  بیا تا برویم(کوچ کنیم) به سرزمین خودمان

رازه دڵمۆ ڤه ری  به شێمن . راز دل خویشتن را با زادگاهمان در میان بگذاریم.

www. alamto-kord.persianblog.ir

لَکستان نام تاریخی منطقه سکونت طوایت لک، عمدتا در استان لرستان (شهرهای كرد نشین الشتر،کوهدشت،نورآباد  و بخشهای اطراف از جمله فیروزآباد)، استان ایلام (شهرهای دره شهر ،دهلران، بخش هایی از ایلام و شیروان)، استان كرمانشاه ( شهرهای کنگاور ، هرسین)، استان همدان(ملایر و نهاوند) و شهرهای (خانقین، بدره، مندلی و جسان) در جنوب کردستان (کردستان عراق) است. لكستان از ایالات بزرگ كردستان به شمار می رود.

لکی جنوبی ترین شاخەی زبان کردی است. حدود دو و نیم میلیون نفر به این گویش سخن می گویند.

از ویژگی‌های گویش لکی، داشتن فرهنگ غنی مکتوب است. برخی آثار سرایندگان لک در تذکره به همت مرحوم اسفندیارخان غضنفری امرایی گردآوری شده‌است. شاعران برجسته‌ای از حوزه کولیوند (الشتر) مانند ملا پریشان، ملا منوچهر و ملا حف‌علی و اخیرا رضا حسنوند و عزیز بیرانوند(خم گرین) کیومرث امیری کله جویی(لک امیر) شعرهایی به این گویش سروده‌اند.

از دیگر آثار مکتوب می‌توان به سروده‌های اهل حق نظیر: کلام خان الماس، نامه سرانجام، هفتوانه پهلویانه عسگری عالم و خم گرین عزیز بیرانوند اشاره کرد. دیگر اثر مشهور شاهنامه لکی است که اخیرا انتشارات اساطیر آن را منتشر کرده‌است.

وژم له کم و نوم له کستان     یویشه بشیکه ژه خاک کوردستان

      گویم لکم و اهل لکستان        لکستان عم جزئیست از کردستان

منبع:http://wlate-kurdan.blogspot.com/2012/01/blog-post_09.html

شعری در سوگواری امام حسین (ع) به زبان شیرین کردی